MARÂWNA By Havali Adam

                                     MARÂWNA 

                                           By

                                   Havali Adam

"Ka sawi lâwk vek tawh a, rilru nâa ṭah hi chu i hmabak ve rèng a ni e!" khauh faka ti charh charhtu ka pa chu en pawh ka en buai duh lo law law, a sawi zawng zawng chu thu dik vek ni miau hek!

"Khati vak vak khan ṭawng lo la maw lè, a rilru i tinâ zual mai mai" ka thlavang hauhin ka nu chu lo ṭawng chhuak ve nghal mah se ka rilru nâ leh ka ṭah chhuak erawh chhe tê them paw'n a kiam lo hrim hrim.

"Ṭah kher kha a ngai hleinem nang pawh Sawmi, hmân ata tawh a duh lo che tih i hre reng a, ngaihven zui tawh lo tur paw'n vawi eng zat chiah nge kan hrilh tawh che!? 'Ka ngaihven tawh lo ang chuti khati' i ti a, mahse hei, i lo la ngaihven zui reng chu a nih hi!" tiin ka u chiah u Dawngzeli chu a ṭawng hmawk hmawk a, tunah tak chuan chhang lêt turin dikna pakhat mah ka nei lo.

"I duh loh tur i duh palh a ni ber e, nakinah mipa ṭha deuh i la tawng mai ang, lungngai lutuk lo teh Sawmi" ka nu chuan a ti ve leh ta nge nge a, ka ṭhutna aṭanga tho thutin in chhung aṭang chuan ka chhuak ta daih a, ka ṭhiannu Dindini min kohna ri chu ka hre zawm zat nghal bawk.

"Lo ding teh Sawm" a rawn ti lang lang a, mit hnawm chapin ka ṭhiannu lam chu ka hawi a, ka rilru nâtna chuan ka ngaihtuahna zawng zawng a tinû vek tawh a ni.

"Khawiah emaw min kalpui rawh" aw mar ṭha lo zeta ka tih chuan a scooty hunna lamah a kal phei ta nal nal a, rei rial lovin scooty chu a lo khalh phei leh a, a hnunga ka chùan lai chuan

"Khawiah nge kan kal ang?" a rawn ti a, kalna tur ber pawh ka hre bik chuang lo.

"High School tlângah a ni mai, ka hre lo, ṭah hawm hawm theihna tur hmunah min hruai tawp rawh" ka ti ta ringawt a, Dindini chuan min tlan chhuahpui zui nghal bawk.

High School tlâng kan thleng chu thinlung nâ leh ipik ṭûnin ka ṭhu ngawi reng a, hun kal tawhin ka rilru leh mitthla an rawn luah zut zut a, ka suangtuahna khawvela chhum vâr thianghlim zet ni ṭhin kha tunah chuan chhum dum chhah pik tak a ni tawh a, chu tak chu ka nâtna thlentu a ni. Ni e, ka chhungte khan an sawi dik chiah, nâ vawng vawng tlâk ka ni chiang e. Khati khawp khan min hrilh lâwk nasa a, ka nâ dâwn tih nen lam; ka luhlul rah ka seng ta nge nge a ni e.

"Ṭap bawrh bawrh rawh Sawm, a hun lai alawm, nakinah chuan maw ani aia mipa ṭha hi i la tawng dâwn tih ka chiang. Kan khuaa hmeichhe hmelṭha ber hian mipa ṭha tawpkhawk i la tawng ngei ang, Pathianin i tâna mipa ṭha a la thukru rih mai mai a ni" Dindini min hnemna awkâ chuan ka ṭah a tichhuak zual tak zet!

Ka khup chu tawmin ka kun ngul a, ka mit ka chhing vang vang a, insumkarna nei hauh lova ka ṭah rualin Dindini chuan min lo kuah nghal a, ka mitthlaah khawvela ka mipa hmangaih ber hmel chu a châm reng bawk. Hmangaihin a thinlung neitu ni châk em em mah ila ani chuan ṭâng dang belin khiang min awihsan tawh thung si, keimah ni lo dam chhung hun hmanpui tur hmeichhe dang a tawng ta chu ka thin lai a nâ a, ka rum vawng vawng a, nât tawp lovin ka nâ a ni.

"Engati nge nupui i neih tak tak kher u Marâwn?" keima hriat tâwk leka zawi hian ka ti sep a, ka naupan zual laia min fiam ṭhin dan te, hun kal tawha hun kan lo hman ṭhin dan zawng zawngte chu fiah takin ka mitthlaah an rawn lang zut zut a, ka rilru nâ lutuk chu ka ṭah zawm leh ta nge nge.

Mi tam tak ngaihdanah chuan mi mawl, mi ang lo leh chiang vak lo ka ni ngei ang ka ring, mahse kei hian ka hmangaih miau si a ni. A tirah chuan ka ngaina a, duhna pawh ka nei miah lo, mahse High School ka kal aṭang khan ka duh tih ka inhre chhuak ṭan a, ka bialpa leh ka ngaihzawng ni ngai miah lo mah se a tân khan ka inserh thianghlim ve em em ṭhin.

Amah avangin vawi khat pawh ngaihzawng ka nei chhin ngai lo va, amah tih loh chu neih chhin pawh ka duh lo tawp; ka mitah chuan khum zo rèng an awm lo a tin a ni! Khaw khata kan awm avangin ka duh tih leh ka ngaizawng a ni tih a hre har lo hle a, mi dang hria pawh an tam réng a, zak lo min titu pawh an tam khawp mai. A dik chiah, zak thei lova thâng tlâk ka ni ngei alawm, kei ngei pawh hian zak lo chu ka inti ve ṭhin tho.

Chutih rual erawh chuan ka bansan thei chuang si lo, amah avangin college ka kal lai thlengin ngaihzawng ka neih loh phah ta zel a, ka hmangaih tih ka hre chhuak ta hial a, min duh ve tak taktu tawng ṭhin mah ila ka thinlungah chuan amah baka lian a awm si lo. Kan khuaa mi ṭawng duham ṭhenkhat phei chuan

"A hmelṭha vûr ringawt a, a zak thei lo êm mai. Nungchang mawi nei se chuan a bansan daih tawh ang, mi duhlai leh nghal" an ti ṭhin a, an sawi lai tak hre lo mah ila ka chhungte hnen aṭanga ka hriat leh vek ṭhin avangin kil khatah ka lo nâ ru veng veng zel.

Chapo vang ni lo se, ka hmel hi chu a zahpuiawm loh ve thawkhat a, kan khua angah ngat phei chuan a ber hial pâwl pha ka ni ve a, zep vak ngaihna pawh a awm lo, mahse chapopui nân ka hmang ngai lo thung. Chapo thei ka ni lo tih ka inhria a, chutah ka mipa duh leh hmangaih berin eng atân mah min la ngai lo zui a, a hming hi chuan min be ve ṭhin tho. Ka lakah mawi lo zawngin a awm ngai hek lo va, a fel em em zâwk a, mahse ka tâna runthlak ber chu nau ang chauha min en tlat leh min duhna chhe tê mah a nei ve miah lo chu a ni.

Kum lamah kum 10 laiin kan inthlau a, amah paw'n ka duh tih a hre vek, ka hmangaih tih erawh a hre kher lo mai thei. A chang hi chuan min nin ṭhin ka ring, bansan tawh se min ti ṭhin ngawt ang, mahse kei lah chuan ka bansan hlei thei bawk si lo. A laka ka rilru puthmang a kiam theih loh avangin ka chhungte paw'n min zilh fô va, ka pa phei chuan a ning hial a, u Marâwna ka duh tih an hre vek bawk si, an tân chuan ninawm thawkhat tur ve tak chu a ni.

"Hma lam i pan tawh tur hi ka lawmpui lâwk che ê Sawm" hriat nuam taka ka ṭhiannu min biakna chu ka ngaihtuah zui chet chet a, nupui a neih tawh avangin u Marâwna ka bansan hlen a ngai ngei ngei tawh tih min hrilh tharna ah ka ngai hmiah.

"Nakinah chuan tuna i awm dan hi i la hlimpui zâwk ngei ang" a rawn ti leh a, a hma ang per purin ka ṭap tawh lo hrim hrim a, ka rilru a kal ding em em tawh thung.

"Vawiin an inneihnaa i lo kal ve kher kher hi a pawi ta berin ka hria" a chawlh dat hnua a tih leh chuan

"Kal turin ka intiam tawh si alawm" ka lo ti thâm ṭiak a, eng ang paw'n nâ dâwn mah ila u Marâwna laka ka thutiam ber kher kha chu tihhlawhtlin loh ka hlau em em kha a ni a, vawiinah ka tihlawhtling ta ngei bawk a, mahse ka hlawh chhuah chu nâtna chauh a ni.

U Marâwna ka hmangaihna hi mi tam tak chuan hmangaihna âtthlak an tih ngei ka ring, mahse a ni bik lo. Ka hmangaih êm avangin buaina ka siam ngai lo va, a ngaihzawng nen an inkâr a buai phah hek lo. Zah tak leh hawihhawm tak siin ka hmangaih a, a chanchin an sawi hlek te hian a chhe lam zâwng a nih chuan ka lo ṭan ru nghal em em zel a, ka awih lo nghal em em ṭhin bawk. A bul ber chu hmangaihna a ni a, hmangaihna dik a nih leh nih loh lam ka dâwn lo, ka thinlung leh tih tak zetin ka hmangaih a, chu chu a tâwk ka ti em em a ni.

Ka duh tih a hriat zan te khan min nuih mai a, khata a nui hmel te khan hlimna tam tak min vur a, beiseina sâng tak min neihtir bawk a, mahse ngaihzawng nghet a nei tih ka hriat tâkah kha chuan ka chhe vekin ka hria. Ka duh tih hre reng mah se mitmei min hmuh ngai lo tih ka hre chho ta zel a, ka duhna leh ka hmangaihna erawh a pung zel thung si, ka tân chuan chuti ngawta bansan theih a ni bik lo asin!

"Kan haw tawh mai dâwn em ni ang? Khua a thim dâwn a nia, nge hetia ṭhut hi i la duh rih deuh?" Dindini aw ah chuan min ngaihtuah tih a hriat khawp mai.

"Hei i pa'n min lo call a nia" tih leh a phone chu pick up a rual a, an ṭawng ka hre pha vek a, ka pa chuan min ngaihtuah viauin ka hria.

An inbiak zawh hnu chuan keimah zâwkin haw ka rawt a, ka chhungte ka tithlabâr lutuk chu ka inthiam lo ve deuh tak tak! Ka pa hnen aṭangin missed call vawi nga lai ka dawng a, ka nu hnen aṭang leh ka u hnen aṭangin ka dawng nual bawk a, ka lo ngaihtuah thui lo deuh a ni e. Kan in lam pana kan tlan chhung zawng chuan Dindini a ṭawng melh melh a, ka ṭawng ve leh zauh ṭhin tih loh chu ka ṭawng mang lo.

"Eng vanga phone call pick up lo nge i nih!?" in chhung kan luh rualin ka pa aw vin khauh zet chu ka hre nghal a, ka mittui a tling nghal pam bawk.

"Lo kal teh!" inthunun aw fê hian amah zâwkin min rawn pan a, a taksaa min kuah beh rual chuan ka ṭap feih feih a, tûmah ka zah zo tawh lo.

 

"A tâwk tawh, a tâwk em em tawh Sawmte, Marâwna hi i theihnghilh hlen vang vang a ngai tawh" nêm fahran lo hian ka pa chuan a ti hmuk a, a thin a rim tih ka hria, mahse chu chu kei min khawngaih vang zâwk a ni.

"Marâwnan nupui a nei ta daih hi kei chu ka lo hlim ru viau asin, ka fanu hmelṭha leh hleitling zet hi a phu hlawl lo. Ka fanu hi chuan mi zahawm tak, amah hmangaiha chelh rengtu tur mipa a phu hliah hliah a ni" ka nu chuan a lo ti dam diai a, zawi zawiin ka ṭah chhuak chu a reh ve tial tial bawk.

"Tun thleng thlenga u Marâwna te ang mipa lo la duh, a luhlul ropui bawk si, hmelchhe si, a tleirawl lai te khan insual a hrât a nia, keini ai a pâwl sâng zâwk a, kan zirtirtu nen pawh an insual ṭhin. A luhluh lutuk azârah sawrkâr hna sâng tak a hmu hlauh zâwk a, a pangngai ta mai mai a nih saw!" ka u chuan a rawn ti duah a, a chhe thei ang bera u Marâwna chanchin a sawi vel chu ka nuih a tiza ru khawp mai.

"Min ngaihtuah vak tawh lo teh u" ka tih tâkah chuan an ngaih a ṭhat hmel hlawm hle a, ka bansan tak tak a hun ta te pawh a ni mahna le!

Nui lui sâng hian chaw ei thleng chu pahnih ka là a, Dindini chaw tur khawrh kep nghalin ka che mial mial a, ka chhungte erawh u Marâwna te inneih ruai an kil vek tawh thung. A nihna takah chuan keini pawh kil tur kan ni ngei a, mahse keimah berin ka tilui thei ta ngâng lo va, keimah avangin Dindinin chaw a ei loh phah ringawt bawk. Ani nen hi chuan têt tê aṭanga inkawm tawh kan ni a, ka chhungte ai paw'n ka thuruk tam tak a hre hnem zâwk a, ka ṭhian ber hi chu a ni ve chiang a ni.

Ka duh ang takin ka chhungte chuan min buaipui zui ta miah lo va, Dindini nen zanriah ei dunin thil kan sawi melh melh a, ka hlim tak tak lo tih erawh a hriat vek tho ka ring. Hna zawn lam te kan sawi dun ta daih a, B.A graduate hlim hlawl kan ni ve ve a, ani chu a chhungte'n B.Ed an training tir dâwn a nih hmel. Kei erawh chutiang lam reng a la awm rih lo, keimah tak chuan zir zawm zel ka duh tawh hran lo va, hna hmuh thuai thuai ka châk zâwk!

Mut hmunah chuan thil awm dan pawm thiam tumin keimah leh keimah kan inṭawng thlamuan char char a, rilru tihnât loh te pawh ka tum ve nasa lutuk, mahse ka nâ em em tho. Kan inkârah ingaihzawnna emaw inhnim hnaihna hrim hrim engmah awm lo mah se u Marâwna ka hmangaihna chuan kiam zâi a rêl hlei thei si lo, chu tak chu thil buaithlak a ni a, ka nât chhan ber pawh a ni bawk. Ka mittuite chu dang zo lovin ka ṭap leh ta nge nge a, ka hmangaih chu a hlim a, amah hmangaihtu erawh ka hlim si lo.

Zing ka tho chu ka mit a bui chûk a, zan lamah ka ṭap tih a hriat khawp mai. Ka chhungte lakah pawh chuan ka inthlahrung ve reng, ka hmangaih miah lo tur ka la hmangaih tlat si chu nep min ti ru tawh ngawt zâwk ang ka ring. Tukṭhuan ei laiin ka nu chuan ka awm zel dan tur a rawn sawi chhuak a, rilru pawh a kal pêng ta deuh e! Dindini anga B.Ed training ve mai chu ṭha a ti hle a, ka pa leh u Dawngzeli paw'n pawi an lo ti hran lo khawp mai.

Kâr kan hmang ral a, zawi zawiin u Marâwna ka hmangaihna chu a reh ve mai ka rin tehreng nen a reh lo nasa mai. Ka pa paw'n min hrawk leh ta nge nge a, tlawm thlak a ti a, kei lahin ka la hmangaih bur tawp bawk si. Mi pangngai tân chuan ka awm dan chu a zahthlak mai bakah a mawl thlak lehling tawk zâwk, mahse kum tam ka duha ka lo hmangaihna kha kâr khat chhung lek chuan a reh thei bik tlat lo a tin a ni!

A tlai tak tak hmaa ruahmanna siam felin B.Ed training tur chuan ka inbuatsaih ta nge nge a, ka chhungte duh anga awm zel chu ka duh rih ta ber mai. Entrance exam pe tura kan inbuatsaih lai te chuan ka rilu leh ngaihtuahnaah u Marâwna a la riak reng a, a hmel nen lam ka mitthlaah a châm ni tin zan tin ṭhin a, ka thik phâk a ni lo tih hre reng chungin a nupui chu ka thik ru em em a, an inkârah buaina siam erawh ka tum teuh lo thung. Hmangaihna avanga sual lam kawng zawh ber kher hi chu ka tum ngai lo hrim hrim a, hmangaihna dik ni pawhin ka hre lo.

Thla khat a ral leh hnu chuan Entrance exam chu kan pe fel diam tawh a, MZU-ah leh IASE-ah kan pe ve ve a, DIET-ah pawh kan pe tho a, mahse ka tlin ka ring chiah lo, ka chhang ṭha lo êm mai. Entrance exam kan pêk zawh hnu chuan result nghakin kan khuaah kan haw leh ve ve a, kan khua hi Aizawl aṭanga chhim chhak lam niin hla lutuk a ni lo va, a lehlàn zak zak hman a, khaw lian tak ni lo mah se khawpui nun erawh kan tem pha nasa viau tho.

Rei pawh kan nghah hmain kan Entrance exam result chu a chhuak a, DIET-ah kan tling lo ve ve a, IASE-ah kan tling thung a, Dindini phei chu MZU-ah a tling tel bawk a, mahse keimah nena kal dun a duh avangin IASE lama Admission tih a thlang ta zâwk a, chutia kan training dun thei tur chu kei tak pawh ka lawm khawp mai. A sârhu lai ang em emin ka rilru pawh a nâ tawh bik lo va, mahse a châng chuan u Marâwna vang bawkin ka ṭap leh ringawt ṭhin.

Kâr tam liam lovin class kan ṭan nghal der a, kan training centre IASE hi Republic vênga awm a ni a, ka vawi khat hriatna mah ni se a hmunhma a nuamin a ṭha phian a, a boruak pawh a nuam khawp mai. A bul lawkah Republic field zau ṭha zet a awm bawk a, MZU tih lovah chuan training centre changtlung pâwl tak a nih ka ring. Professor te pawh an hawihhawm hlawm viau a, class lâk tirh phat aṭangin a nuam nghal hle.

Ni tin class kalin Republic vêng lamah kan liam thla ta ziah a, u Dawngzeli hovin châltlângah in kan luah a, DIET-ah tling ila chuan a awlsam ni mai tur! College kan lai aṭang tawha kan in luah kha a ni a, kan in luah neitu te an fel bawk a, hmun danga insawn tumna pawh kan nei lo hrim hrim. Hmeichhe hlanga in luah mah ni ila hlauh em em pawh kan nei lo, a bikin u Dawngzeli hi a pá ve ang reng a, a thinrim tawh phei chuan tûmah hlauh a nei ngai lo, kawlh riap riap tak a ni.

Amaherawhchu chutiang khawp chuan kawlh ṭhin mah se ka nu leh pate erawh zah tawp lovin a zah thung a, an zilh tawh chuan 'dêk' pawh a ti ngam ngai eih lo thung. Hemi kawngah kher hi chuan ani tluka entawn hi ka nei lo, ka nu leh pate a zaha a hmangaihna hian ka rilru zawng zawng a tikal dik vek a, kan têt lai aṭang khan zah lo se emaw chhang lét pang pang ṭhin se chu tun ai hian ka nu leh pate ka zah loh ka ring.

A ni rèng asin, hringnunah chuan kan naupan lai hi a pawimawh lutuk! Kan nun bul inṭanna, kan rilru kawihhera siam ṭhat a awlsam em em lai a nih ruali rilru verther tak; naupan laia awm dan leh inzirtir dan emaw kan thil hmuhin azir loh avanga ṭhan len hnu thlenga siam ṭhat mai mai theih tawh loh ngaihtuahna dik lo neih awlsam em em lai a ni a, chu tak chu nu leh pa tam tak hian an hre lo ṭhin. Ka nu leh pate erawh famkim ni lo mah se min enkawl danah sawiselna tur ka hre lo va, tun thleng hian puitling uaih tawh mah ila an lakah chuan naupang chumchiap lutuk ang mai chuah ka la ni.

Sawrkâr hna pawh thawk lo leh thlatin pawisa lak luhna nghet nei pawh an ni lo va, kan chhunhkaw eizawnna leh inchawmna ber chu huan neih leh lò neih a ni mai a, rual awtin min siam ngai lo va, an phâk tâwkin keini an fate tân hi engkim min ngaihvensak a, min buaipui a, min ruahmansak vek ṭhin bawk. Engkim, khang kan tâna an lo tih tih zawng zawngte kha tun hnua ka ngaihtuah lêt hian a hlutna ka hrethiam pha ve tawh a, ka hlut thiam tawh a, an chungah ka lawm em em a, kan tâna ṭha ber chu an thu awih a ni mai.

"Enteh Dindin, saw pa sawn a en reng che a nia" ka ṭhiannu bâna kheuh zeuh pah chuan ka ti sar sar a, ka hawina lamah Dindini chu a hawi ve nghal mai bawk.

"Awi, tu nge le?" a ti niah niah a, kei ang bawkin chu pa chu a hre bik lo a nih hmel.

"Nichin aṭang tawh khan a en char char che alawm, a en che a ni tih hriattir duh ni awm takin min mitmei a, chu vang alawm ka hrilh tawp che" ka tih hliai laiin kan hnung chiaha ṭhu chuan

"Kan professor fapa a nih saw, awi kei chu ka star teh a nia, a duh che a ni hrim hrim Dindin?" a lo ti ve melh melh nghal a, kei pawh chu chu ka rin dan a ni.

"Awi, awihawm loh lutuk, Sawmi zâwk hi a ni ang" tiin ka ṭhiani chuan min puh ta daih a, kei phei chu a awihawm loh lehzual!

"A teuh lo nasa, eng nge min sawi kài daih a? I phakhar ka ti, nangmah alawm a en che" ka ṭang nghal at at lutuk chu a nuihzat thlak zâwk e a!

"In hmaifang hi a ṭha ve hrim hrim" ka hnunga ṭhu Duati thu rawn sawi avang chuan ka nui zui hak hak ringawt a, ani hi chu kan inhriatna la rei lo mah se thil sawi uar chî a ni vein ka hria.

"Dindini hi a nia hmaifang ṭha" ka ti zeuh chuan

"I zak em?" a lo ti nghal a, eng vak sawi zawm tawh lovin kan nui ral ta daih bawk.

Lunch Break kan neih lai chuan kan professor fapa bawk chu kan awmna bul hnaiah a rawn inlâr leh a, hmelchhia chu a ni miah lo, Dindini nen pawh hian an inhmeh nghal viauin ka hria. A hnu lawkah kan professor fapa lah chuan min rawn kal chilh ta nge nge a, min be hmasa zâwk a, mahse Dindini a en daih thung. Ngaihzawng nei ngai lo tih takah an awm dan chuan keimah zâwk min tilài teh daih a, Dindini erawh ngaihzawng lo nei ve nel nual tawh kha a ni a, biak dan vel pawh a thiam fû.

Kan vêng lam pana kan haw lai chuan a rawn sawi chhuak ta nge nge a, hmelchhia a tih em em bik loh thu a sawi nghe nghe a, inngaizawng daih tak tak se a fuh dâwn riauin ka hria. Zanriah ei laiin ka chhaih sek a, u Dawngzel lah chuan a'n lo hriat belh châk mai mai khawp a, ka sawi ngai lovin Dindini paw'n a hrilh vek ta ringawt a, hmeichhe hlang tih takah eng êm la thleng lo mah se sawi thui hman hlawm tak kan ni! A chang leh kan nui a, a chang leh kan han lungawi lo kual vel thul, Dindini hi chu kan unaunu ang chiah a ni ti ila a sual lo ang.

Mut hmunah chuan thil chi hrang hrang ka ngaihtuah a, dâr 11 leh a chanve pelhah pawh ka la meng kar a, u Dawngzeli leh Dindini erawh muhil tih hriat takin an thaw ri sek sek tawh thung. Ka nunah bung thar kâia hmasawn tumin kâr eng emaw zah chu ka bei tawh a, mahse tun thleng hian ka rilru aṭangin u Marâwna ka la paih chhuak thei si lo. Hmangaih loh law law ka duh a, hriat loh law law te ka châk rum rum ṭhin, awlsam taka theihnghilh vang vang theih ni se chuan ka theihnghilh daih tawh ang maw lè.

A nupui nena hlim taka an awm dun tur chu ka lawmpui rualin ka thik lo thei lo, a chhan chu khawvela ka mipa hmangaih ber kha a ni tlat si a ni. Ka mittui chu ka biangah luangin lukhamah a far val kalh a, hmangaihna avangin ka ṭap leh ta nge nge chu a nia, engtik thleng nge hetiang hian ka awm zel dâwn pawh ka hre tawh lo. Ka tum ve ngei alawm, theihnghilh hlen vang vanga hmangaih tawh miah loh ka tum ve nasa lutuk, mahse maw engkim mai hian amah min hriat chhuahtir zel zãwk tlat si a ni.

B.Ed kan training tirh te khan zan lâia a ruka mittui sèn ka ngah a, keimah ang chiah hmeichhia hi awm se, ka awm ang chiah hian a hmangaih chânin theihnghilh thei bawk si lo se, a tawngtu ka nih miau loh avangin ka hriatthiampui tak tak lo ang a, âtthlak ka ti ngawt ang ka ring. Chutiang chiah chuan mi dang paw'n min ngai dâwn tih ka hre tlang vek a, ka rilru ang pu lo tân leh keimah ang ni lo tân chuan hriatthiam har tak tur a ni; ka dem miah lo!

Ka harh deuh hlawl a, ka mit ka men chuan khua a lo vâr vek tawh a, varṭian tih takah a la hma ṭha khawp mai. Tho ta mai lovin ka mu meng kar a, ka mut a chhuak tawh miah lo leh nghal. Ka muthilh dan ka ngaihtuah lèt rauh rauh a, ka muthilh hun lai àwm ka hre miah lo, hun liam tawh dâwn kira u Marâwna ngaihtuah chhuakin ka ṭap tih erawh ka la hre chiang viau thung. Mi dang hriata sawi rik chí ah pawh ka ngai tawh lo, ka sawi a nih chuan an hne tawh ang, ka rilru a danglam mawh êm mai.

Thawm ri deuh nak nak ka hriat rualin ka mit ka meng a, ka lo muhil leh daih chu niin, muangchang tawh lovin ka tho zui nghal bawk. Dindini ei rawng bâwl chu ka pui a, ka u erawh a lo la tho lo va, a thawh ṭep tawh ka ring, tho har lutuk a ni ngai lo tlat. Ka u chiah u Dawngzeli hi ka fak ve em emna chu ka nu leh pate buai ngai miah lovin min chawm titih a, tunah hian sawrkâr hna pakhat chelhin ni tin hna lamah a kal ve ṭhin a, a hnathawh erawh hna sâng tak han tih tur a ni hran lo.

Hmeichhia mahnia inchawm zo deuh mai hi a ni a, ama tâwkah leh a tih tawh loh lamah chuan a thin a chhe ve hlik hlek em em a, unau mah ni ila ka mizia leh a mizia hi chu lei leh van ang velin a inang lo ang. Ngaihzawng lah hi a nei thei phian leh nghal a, tunah hian ngaihzawng nghet a nei mêk a, tun ṭum chu an inṭhen mai mai ka ring tawh lo, an rei ve tawh êm mai. MZU lama Professor pakhat u Thiangpuia nen inngaizawng mêkin kum 3 lai chu an inzui ve tawh a, kan khua ah; kan in ngeiah zan khat a rawn riak tawh nghe nghe.

Tlangval fel tak mai hi a ni a, ka hmuh tirh leh hriat tirh chuan pathlawi emaw ka ti char char a, a hmel a lo lang upa ve tawh tho bawk si, tlangval senior a ni tih ka hriat hnuah erawh hmuh dan ka thiam chawp ve leh nghal mai bawk. Khawpui tlangval changkang tak niin chhungkaw lamah pawh rethei lo tak an ni a, a tirah kha chuan u Dawngzeli nena inkawp àwm chî ah ka ngai lo va, mahse a kuma kum an han inzui tâkah chuan an inhmeh ta viau zâwkin ka hria.

Rin lâwk sa deuh ang ngeiin u Dawngzeli chu a rawn tho har lo hle a, hmeichhe pathumin ei rawng kan han bâwl zet zawng kan hnehsawh mah mah a ni. A ṭawng duh ber a rawn thawh tâkah chuan kan thawm pawh a zawi lo nghal hle a, Dindini ni se nuih a duh si, a nui ring thei bawk si, ani hi chu kan unau zinga mi tak tak ang a ni. Hmel leh thisenah chuan kan hrang te pawh a ni mahna, mahse kan rilru leh thinglung erawh a inpawh em em thung. Hriat theih chinah pâwl 1 kan nih lai aṭanga inkawm ṭan tawh kha kan ni a, ka tân chuan ṭhian ṭha bera chhál loh theih pawh a ni lo.

"Enteh Sawm, u Marâwn ang deuh ka hmu" ka ṭhiannu thusawi chu ka bengkhawn nghal khawp mai.

"Saw, saw ta mi saw a ni thánin ka hria, en ve teh, amah a ang lutuk" tih zawm zata a hawina lam chu hawi phei ka rual ve nghal a, min hnung chhawn zawngin ding eng ang mah se ka mit leh thinlung hian u Marâwna ngei a ni tih a hai thei lo.

"Eng thil nge he lai daih daihah a rawn tih reng reng lè?" ka ngawih veng veng lai chuan Dindini bawkin a rawn ti leh niah niah a, kei erawh ka mit, ka rilru leh ngaihtuahna zawng zawng chu u Marâwna hlirin a luah khat leh tawh thung.

"Kal ila, hun a tam tawh miah lo a nia, thil kan la ei bawk si lo" tiin Dindini chuan min nêk deuh salh a, mit khap zuk zuk hian ka hawi sawn ve ta hram a, ka awm dan chu ṭul lo ka ti hnuhnawh hle bawk.

"Nia, kal ang" ka ti sep a, min hmu miah lova ding pahnih u Marâwna leh mipa pakhat chu hnung chhawnin kan kal sawn zui nghal a, rilruah erawh a châm ru reng tho.

Class kan lâk lai te chuan ka ngaihtuahnaah zirlai lam a lang thei reng reng lo mai a, hmuh loh tawp tur ka hmu leh zet zawng a pawi a ni. Thla eng emaw zah a liam tawh hnuah pawh keimah nghawng a la nei lian em em chu a ni si a, tih ngaihna ka hre tawh bik lo. Nupui nei lai a ni tih hre reng chunga ka rilruin a bansan hlei thei tlat lo te hi keimah ngei pawh hian âtthlak ka ti tawh a, mawi lo ka ti tawh a, mahse pawm thiam ka la harsat hret chu a ni.

In kan thlen chuan u Dawngzeli a lo la haw lo va, ei rawng ka bâwl zui nghal mial mial a, Dindini erawh a inbual thung. Rei lo tê hnuah u Dawngzeli pawh a lo haw a, min be nghal siam siam a, inthlak hmasa tê têin min báwlpui zui nghal bawk. Ei rawng bàwl pahin ka nute nen kan inbia a, kan hun hman dan te min rawn zâwt a, u Marâwna ka hre chhhuak zawk a, kan Institution campus-a kan hmuh thu erawh ka hrilh duh lo, hrilh chî ah ka ngai lo a ni mah zâwk!

Zanriah chu kan ei har lo hle a, chaw kan ei kham vel êr âwr ang tihah kan in luah neitute fanu Ruth-i a lo lêng a, ani hi keini ai nau deuh mah se kan inah hian a lo chûangkâi tam ve ang reng a, u Dawngzeli nen phei chuan innêl tak an ni! Kawr a lei dâwn te hian keimah a nih loh leh u Dawngzeli emaw Dindini emaw a sâwm ngei ngei zel a, a chhungte pawh hian min kawm ngeih tih an hriatthiam tho chu ka ring. An chhungkua hi mi rethei zawk zawk an ni lo va, an hausak avangin an inla lian miah lo bawk.

B.A kan zir lai khan an fapa upa ber hian min ngaizawng deuh reuh tawh nghe nghe a, u Dawngzeli leh Dindini phei chuan duh mai turin min hrilh nasa ṭhin. Kei lah ka rilru ka sawhsawn thei der bawk si lo, Dindini kâ aṭangin kan khuaa mi duh leh hmangaih nghet ka nei tih a hre ta a, a hriat hnu chuan min beisei zui tawh lem lo va, ṭhian erawh tun thleng hian kan nih phah ta daih thung. Mipa rilru ṭha tak a ni a, nupui fanau a nei tawh nghe nghe a, a nupui pawh a changkangin a fel em em a, a fapa duhawm zet pawh ka làwm ve nasa ṭhin.

"Eng nge ni veng veng? Biak hre thei reng reng lo mai" ka taksa che deuh laih chuan suangtuahna ram ata min hnuk chhuak zawm zat a, u Dawngzeli chuan min lo en chik khawp mai.

"Engati nge biak i hriat miah lo va, eng nge i lo ngaihtuah?" a rawn ti leh nghal a, za lem lo tak hian ka nui ringawt thung.

"Eng lo a ni ang u Dawngzel, vawiin khan u Marâwna kan hmu thut a, chu chu a ngaihtuah a nih ka ring" Dindini sawi chu a dikna chen a awm tho, mahse u Marâwna ngawr ngawr ka ngaihtuah lo.

"A nih leh pek ngei dâwn chu! Thiangpuia nen kan chhuak lawk dâwn a, kan rei lo ang" u Dawngzeli chu ka buk khum nghat a, engmah sawi zawm tawh lovin room aṭang chuan a chhuak ve nghal mai bawk.

"Enteh Sawm, ngaihzawng hi neih i tum miah lo em ni? A em em ê ka ti, u Marâwna ringawt i ngaihtuah a, nupui a neihsan daih tawh leh nghal che a, ngaihzawng te mai mai chu nei ve la, i rilru pawh a dang sawt maithei asin" ṭhahnem ngai zet hian Dindini chuan a rawn ti duah a, ka lo nui sak ringawt.

"Nui suh, ka thu tak a nia, a rei em em tawh lutuk, kum 10 chuang fê a ni tawh" min vin deuh hlak hlak mah se ka hma hun min dáwnpui vang tih erawh ka hre tho.

"Kan hmu zo ve lo chu a nih hi" ka ti zauh chu a lo là vung nghal khawp mai.

"Vel a che! I hmu zo lutuk Malsawmtluang! Kan khuaah pawh duhtu i ngah a, Aizawlah ni se duhtu i ngah bawk a, i hmelchhe lo tih hi chu tlâng hriat alawm a nih, chu vangin ngaihzawng nei rawh, kumin chu ngaihzawng i neih theih nân eng pawh tih ka huam" a ti ta luam a, ka lo nui dir char char thung.

"Em em a che!" tih chauh chu ka sawi thei hram a, ngaihzawng ka neih loh hlaua hma lâk a tum dan chuan min tinui lo thei lo a ni.

Rei fê chu eng eng emaw ni kan sawi kual ta duah a, ngaihzawng neih lam em em pawh a ni tawh lo. B.Ed kan training zawh huna kan awm dan tur te kan sawi dun melh melh a, u Dawngzeli leh u Thiangpuia te pahnih pawh an lo haw har lo hle a, thingpui leh ei tur kan siam hnuhnawh ṭeuh nghe nghe bawk.

Sawi tawh ang khan u Thiangpuia hi khawpui tlangval senior a ni a, kum lamah u Dawngzeli ai pawha upa daih zâwk tih takah a ṭawngkam hman te, keini leh ka nu leh pate a biak dan thlengin a puitling em em a, a fel thlap thlap viau bawk.

Ka pa nen phei chuan an thil sawi duh zawng a inang hle a, makpa atân a iai hran lo tih pawh u Thiangpuian a hriatthiam vek tawh ka ring. A nihna, an chhungkaw hausakna leh a hnathawh lam ai a mizia leh a nungchangin ka pa lung a tiawi zâwk a, ka nu pawh chuti tho chu! Tin, u Dawngzeli tâna mipa ṭha tak a nihna hian kan thla a timuang a, innei dâwn ta pawh ni se tûma'n rem lo tihna kan neih ka ring lo. Chutiang khawp chuan kan chhungkuaah a tla nâ ve tawh a, kum 3 chuang an lo inzui tawh mai bakah amah a lo fel hrim hrim bawk nen mi hrang enin kan en tawh lo a ni ber e.

Hun a kal bek bek chauh emaw tih laiin thla kan hmang ral leh reng tawh a, kan khuaa kan haw lohna chin pawh thla tam a ni ve leh ta. Kum 1 leh a chanve zen zàwn B.Ed training kan la ngâi a, a la rei dâwn vang vang khawp mai. Training zawh vat vata hna nghet hmuh thuai thuai ka châk tawh, u Dawngzeli anga mahni inchawm zo tak hmeichhia nih ve ka châk tawh a ni. Ka nu leh pate hahna tur a awm tawh lo ang a, keimah ka inchawm theih mai bakah anmahni thlengin ka chawm lét thei ang a, a ṭha dâwn êm asin!

Thawhṭanni tlai a ni a, ni sakei tih takah ka ni hman a nuam lo kher mai. Chu bakah Dindini a damsam lo lehzel nen keimah tlawngin ka kal a, ka haw bawk a, class test ka la chhang ṭha lo em em zui! Mi dang paw'n har an ti ve tho, kan zir miah loh an rawn tichhuak a nia, tu nge har ti lo ang nì! Dawrkawn bus stand-ah chhukin kan vêng lamah kein ka kal hnak hnak a, chutia ka kal lai chuan Car rawng pawl pakhat hi ka bul chetah a rawn tlan a, min su dâwn emaw tiin kawng sirah ka ding nghal thuai nghe nghe.

"Khaw'nge i kal dâwn a?" motor khalh paha min betu chu a aw aṭang ringawt paw'n tu nge a nih ka hai mawlh lo.

"E hê" mawl hmel zet hian ka ti hâ a, thla tam a liam hnuah a tak ngeiin, hmaichhanah ngei kan inhmu leh chu a nia; ka thin phut dan zawng zawng a danglam nghal vek thei.

"I kalna tur a la hlâ em, lo chûang la" a rawn ti chiah chu ka lû ka lo thin khum thuai a, hmanhmawh takin ka tlan zui nghal bawk.

"Sawmi" min ko eng ang mah se ka ding dâwn lo hrim hrim, engati nge ka hmuh tura a lo inlan leh reng reng!

Khang thla kal ta chhung zawng khan theihnghilh hlen vang vang tumin ka bei a, ka buai a, amah theihnghilh ka duh luatah zan rei tak tak thleng mengin mittui ka sêng ṭhin bawk. Ani erawh chuan engmah a hre lo, ka nâtzia te, ka hmangaihzia te leh ka theihnghilh hlei thei lo tih engmah a hre ve hauh si lo.

'Khaw khat ni mah ila a hmel hmu zawngin ka awm leh tawh ngai lo ang a, ka thinlung aṭangin ka paih chhuak hlen vang vang bawk tur a ni' tia rilru ka siam fel hnuah a rawn inlan leh lawi a, keimaha nghawng a lo la neih nasatzia ka hre chhuak zui nghal bawk. Ani hi chu ka hlimna ni lovin ka nâtna mai tur a ni tih ka hre chiang tawh a, hmuh emaw hnaih pawh ka duh tawh lo.

'Ka thei dâwn em' tih lam chu ka hre miah lo, mahse ka tum khawp ang; theihnghilh hlen vang vang ka tum dâwn a ni. Ka thei ngâng lo a ni leh ka thei lo a ni tawh mai, ka thinlung chhung aṭanga amah ka hmangaihna hi pencil hmanga thil ziah, nawhreh zung zung theih ni ngat se zawng amah avang hian ka buai tawh miah lo ang maw lé, mahse chuti ngawtin hmangaih berte chu theihnghilh theih a ni bawk si lo a tin a ni!

(End of Chapter 1)