𝐓𝐇𝐀𝐌 𝐑𝐀𝐋 𝐋𝐎 𝐇𝐌𝐀𝐍𝐆𝐀𝐈𝐇𝐍𝐀 𝐁𝐲 𝐇𝐚𝐯𝐚𝐥𝐢 𝐀𝐝𝐚𝐦 𝐏𝐚𝐫𝐭 (𝐈)

THÂM RAL LO HMANGAIHNA

By

Havali Adam

Part I

Khua chu a lúmin nî pawh a kàng ṭha hle a, khaw chhung kawng siam mêk a nih avangin kawngpuiah chuan Dumka Vaiho hnathawk an awm fur a, Alkatra-a luan kawng a chhe hma thei lutuk chu a mak zawk a ni. Khaw chhung chauh a ni leh lo, khaw pawn thlengin a chhe hma hlawm em em a, sawrkar hian thingtlang lam hi chu min rawn ngaihsak ve vak lovin ka hre ṭhin. Chuti anga ngaih loh theih pawh a ni lo, kawng chhiat hma dan chu pui tak a ni. Tun ṭum an kawng siam pawh chu rei a daih leh chuang tawp lo ang, nge National Highway te hi a chhe hma ve reng reng zawk? Ka pa phei chuan

"Kan sawrkar hruaitute ve hi zawng kan khua leh a chheh velah hian rawn tlan lut zing ṭhin se chu rei an peih ka ring bik miah lo" tiin a sawi tawh nghe nghe a, a sawi dik chiahin ka hria, motor ṭha tak pawh nei ila tlan reng peihna chi a ni lo hrim hrim.

Pân hnah ka chep mawlh mawlh a, ka bulah ka nau fanu Adintein kuhva a thel ri melh melh bawk a, school an chawlh nî hi chuan min pui ziah a, ka lawm ṭhin reng. Middle School zirlai naupang a ni ve tawh a, a têt tê aṭanga inawm tlei chho char char ṭhin kha kan ni a, kan inngaina tawn khawp mai. A nu hi ka nau chiah a ni a, kum thumin kan inthlau bawk. A pasal nen an inneih hmain a rai lâwk a, khang hun lai khan ka va'n khawngaih thei tak. Khawtlang mipuiin an sawisel luai luai a, tun thlenga a pasal ni ta Zawma erawh engtin mah a mualpho ve leh chuang miah lo. 

Zawma nen hian kumah kan inrual chiah a, kan makpa a nih tâkah chuan kan inkawm thei fû zel a, kan titi pawh a rualkhâi thei phian. Ka beisei loh deuhin a lo fel a, ram lam hna leh lui lam a mirin a chhungkaw tan pa ṭha tak a niin ka hria. Ka nau Nguri pawh a duat thiam viau a, an chhûnga an rawn lên changte hian a hmangaih tih hi a hriat ṭhin. Ka pa paw'n a nêlin a kawmngeih hle a, ka nu erawh vanduai thlak takin an inneih hma thla khat velah fam a chang hlauh mai a, Ngurin a tuar lutuk chu inneih kan sawn hlat phah hial a, mahse an inneih hnu chuan a pangngai ve leh mai bawk. 

Kan khuaah hian ei chawp dawr an tih mai ang chi hi pangnga a awm ve a, dawr siam hmasa ber kan nih vang a ni maithei dawrtu kan ngah ve thei hle a, ṭhenkhat chuan hausa viau turah min ngai nghe nghe. Kan hausak em em phah paw'n ka hre hran lo, a tua mah sawrkar hna thawk leh hlawh nei kan ni hlawm bawk si lo nen ram lam hna a ni deuh tawp a, mahse dawr kan kái chu kawng tam takah kan awlsam phah thung. A bikin ka pa tan tak pawh a hahdam thlak ang ka ring, a upa ve tawh ang reng si a, ka nu'n min kalsan hnu aṭang phei kha chuan huan leh ram lam enkawl a ngaihthah sâwt viau. 

Pathian zarah ram leh huan tih vel hi kan ngah ve em em a, ka pa thei huan pakhat phei chu kan naupan laiin District-a huan ṭha berah an lo thlang tawh hial a, amah a fingin a zahawm bawk a, mite hian an hmu hniam ngai lo reng reng. Sawi tawh angin hausa lûa chu kan ni lo va, kan khuaah chuan keini aia hausa pawh an tam mai. Chutih rual chuan rethei zawk zawk kan ni tihna a ni chuang lo va, a vantlang vel kan ni ti ila a sual tam lo ber ang. 

"Nute, ka thel zo asin, pân hnah kha ka cheh pui dawn che em?" Adintei lam chu ka hawi a, a lo thel zo vek tawh tak tak a, vawiin chu ni dang ai a thel chakin ka hria. 

"A ngai lo mai, chu ai chuan ka pân hnah cheh sa ho hi chinai lo tât zawk teh, a táh tam zawng  tur i hre tho ti raw?" ka tih chuan a bu nghat a, chinai chu láin a tât ve nghal mai bawk a, a tât tam êm lo turah ngai ang. 

Chutia Adintei nen kan chet dun malh malh lai chuan kan khaw High School zirtirtu Dinpuia a rawn lut hlawl a, ani hi khaw dang mi niin kan khuaah a rawn kal vang vang ṭhin a, zirtirtu nih nuam a ti thawkhat hle a ni ang. Ni dang ang bawkin a ṭawng siam siam a, chhun chawlhah lo lêng thla ṭhin mah se vawiin chu chawlh hun a la ni si lo va, chu vanga mak ti deuh chu ka ni. Ṭha takin ka lo bia a, a kum zat ka hre chiah lo ná chu, a la upa lutuk lovin ka hria. Thingtlangmi a ni lo tih hriat zetin a vun rawng pawh kan khaw mipa te vun rawng ang lo takin a dang hlak a, a uk ve tharh lo hrim hrim. 

Hmeichhe lûngfin chin ka ni tawh a, Dinpuia hian min ngaizawng tih ka hria, chiang takin ka hria a ni. Ka nau, ka u leh ka ṭhiante thlengin a lo hrilh thawi zuai zuai tawh a, mahse keimah tak min la hrilh lo thung. Ka pa pawh hian a hre deuh reuhin ka hria. Fiamthu titak deuh si hian pasal nei turin min ti ṭhin a, ani chauh a ni lo, kan inlêng ṭhenkhat te paw'n min fiam fô mai. Kei erawh a lang a pâu chuan ka nui liam mai zel a, mahse ka ngaihtuahna a kal thui thei hle thung. Ṭawng melh melh paha pân hnah ka cheh lai chuan Dinpuia chu ka bulah a rawn tawlh hnai a, min en chiang hle bawk. 

"Vawiin chu i bike hung thawm ka hre miah lo" a ṭawng hma chuan ka ṭawng khalh ta zawk a, hmeichhe ngawichawi tak ka ni lem lo va, chu bakah dawr ka nghah ṭhin vang pawh a ni ang, mi biang biak vel hi ka chhungte ngei paw'n thiam min ti ve ṭhin. 

"Nia, school bulah ka dah ta mai. Vawiin chu class lâk ka ngai lo nûal a, chhoh lam pawh ka hmanhmawh vak lo ang, dawrah hian ka awm reng zawk maithei a ni" a tih chuan ka lo nui mai a, ani erawh a thutak hmel riauin ka hria. 

"Nute, thingpui ka siam dawn, ka ril a ṭam" Adintei chu ka lo ngaihtuah tawh reng reng lo, siam tura ka tih mai bakah a pu siam kép turin ka chah zawm zat a, in chung lamah a chho zui nghal bawk.

Kan in hi chhawng hnih a ni a, mahse cement in a ni lo thung a, a hnuai lam dawrah hmangin a chung lam chu inpui atan kan hmang mai ṭhin. Zan tlai tawha kai thotu ka neih leh zauh ṭhin avang hian dawr bul lawkah khum kan hûng chawp a, riah chang pawh ka ngah mai. Ka pa ve thung chuan a phal lutuk lo va, mut hun tawh pawha thil lei tur an rawn kal leh ṭhin chu ṭul a ti lo thei hle. Ka ngaihdan erawh a ni chiah lo, min mamawhtu an awm a ni mai a, zan rei tawh taka lo kal ṭhin ho hi chu a ṭul tawpkhawkah ka ngai hmiah zel.

"Zanah hian lo lên i phal em? Inlêng i neih ngah ṭhin thu hlir ka hria a, ngaih a ṭha lo duh thei khawp mai" nui suk hian Dinpuia chuan a rawn ti a, a fiamthu tih hrethiamin kei paw'n hawihawm ka lo chhuah a, lên ka phal thu ka sawi chuan naupang thil duh zawng nei thar hlìm ang maiin a nui ta var var.

Eng eng emaw ni sawiin kan nui dun hak hak a, titipui a nawm em emna lai chu keini ang lehkha zir sâng lo te hriatthiam tâwk lêk hian ṭawngkam chheh a thiam a, ka tan chuan ṭhian ṭha tak a ni ve chiang a ni. Chiang takin min la hrilh lo mah se ka laka a rilru puthmang ka hre vek a, a awm danah a thup lem lo bawk nen ka unaunu te phei chuan inkawp turin min ráwn hial tawh a, mahse kei chuan ṭhian ang bakin ka en thei lo, ka en thei ngai lo bawk ang. Mipa ṭha leh fel tak a ni a, a hmel ni se hmelchhe lem lo tak leh invawng fai peih em em a ni bawk a, chuti chung pawh chuan ṭhian ang bakin ka en thei chuang lo, a chhan a awm tlat a tin ni! 

Zanah chuan Dinpuia chu a rawn lêng ta tak tak a, mak ka ti teh e! A chhan ka zawh chuan kan khuaa riah lawk a ngaih thu leh naktuk zan lam thlenga a riah maitheih thu a sawi a, mahse mak ti ang takin ka awm rei chuang lo. Dawr kawtah chuan 407 motor pahnih a ding a, bike pakhat a ding bawk a, chung neitu te chu khaw dang mite vek an ni thung. Zantin deuh thaw hi chu rimtu ka nei ṭhin a, mî sawi pawh ka kâi nasa viau a, mahse min hre chiangtu ka chhungte chuan engtin mah min sawisel ve ngai lo. 

407 khalhtu pakhat zawk pa Hera chuan titi a vawrh char char a, a bula mite'n an záwm bawk a, pa Hera ngat phei hi chu nupui nei lai leh fa hial nei tawh a ni nghe nghe a, a mawiah tiin be ve ṭhin mah ila hnaih vak ka duh lo. An zinga naupang ber tih takah Dinpuia chu a ngawi run a, mi dang ṭawng chu chik zetin a en run hlawm a, a ngaitheih loh hmel hle. Pa Hera a ṭawng zo ta maw tihah tlangval senior lutuk tak mai Zauva chu a rawn ṭawng chhunzawm ve leh nghal a, ani nen phei hi chuan mi dém kan kai khawp mai. Kei lah ka lo upa ve tawh tho bawk si a, ngawi renga ṭhu Dinpuia chu ka khawngaih ru ta ber. 

Ka'n be ve tak ná a, a rul tâwk chiah chiahin min chhang a, mi dangin min be peih lutuk chu a lungawi hlawl lo. Dar 10 velah ka inlêng te chu an ṭín sap sap a, Dinpuia erawh kan khuaa a riah dawn tho avangin a la ṭhu rih thung. Khawngaih vang ni pah fáwmin ka be siam siam a, ani pawh a hma ang ngawt chu a ni bik ta lo e. Ka bul chêtah a ṭhu a, keiin chini ka pack mial mial a, rei lovah min pack pui nghe nghe bawk. Tlang taka min hrilh hunah tlang takin ka rilru dik tak sawi ka tum a, a sawi chhuak mai bik bawk si lo nen ka la sawi duh rih ta lo a ni. 

Dar 11 dâwnah a haw a, kei pawh dawr ka khar nghal a, zan dang aiin ka inhawng rei hret bawk. Zan dangah hi chuan a tlai berah dar 10 leh a chanve thleng ka inhawng ṭhin a, inhawn rei na nâ ná hi chuan inhralh pawh ka inhralh hnem deuh ṭhin. In hnuaia mut tum lovin in chungah ka chho va, ka pa chu ṭhutthlengah a lo hnar ri bawrh bawrh a, TV pawh a lo la off lo. Kei leh kan naupang ber leh ka pa tih loh chu inpuiah kan awm tawh lo va, nupui pasal an neih hlawm tawh avanga indang vek an ni. TV chu off ka tum a, mahse Star Movies channel-a lang mêk chuan ka chet a ti tawp ta chat. 

Mipa hmelṭha leh fai em em hian a hmaa hmeichhe ding kutzungtêu ah chuan zungbun mawi tak a rawlh lut riai riai a, ka rilru a kal thui nghal lutuk chu TV pawh off mai lovin ka ṭhu ta zawk a, TV chu ka en reng a, ngaihtuah chhuah loh theih a ni lo. Chu pa, nupui nei thar hlim lah chu ka hmangaih, ka thinlung zawng zawnga ka hmangaih leh kum 15 lai amah nghaka hun ka lo sén ral tawhna Johan-a hmel nen a inang em em zui a, an hnap thlenga hmul awm dan thlengin a inang titih a, ka lung chu a lêng nghal ngawih ngawih.

Thaw huaiin ka tho va, TV chu ka off a, tui taka muhil tawh ka pa chu ka kai tho zui nghal bawk. Khuma ka mut hnu chuan ka meng kar a, a saisir zawnga muin ka hmaa ṭhutthleng tê chu ka en tlawk tlawk a, ka ngaihtuahna erawh hun kal tawhah a liam vawng vawng thung. Johan-a khan, ani khan nupui a nei tawh ang em le tih te chu ka ngaihtuah kual nasa hle a, kei ai kum 5 laiin a upa zawk a, Pathian zarah a dam ṭha zel a nih chuan kum 40 a ni ve tawh ngei awm si a, ka va'n ngai tak êm. Ka chan tâwk chu a reh ri a ni mai a, intawn leh nî awm rih lo mah se ka la nghak tlat thung a, ka hmangaih nen chuan kan inhmuh leh ngei ka ring bawk. 

Thu min tiam hnuah a reh vang vang a, Aizawlah chhuk thlain ka zu zawng chîam a, mahse keini ang thingtlang nula ve mai kha chuan kan zawng thiam lo pawh a ni mahna, ka hmu ta chuang lo. Ani ang mipa hmelṭha leh zun ngah lutuk nen kan inngaizawng te kha nuam ka ti thei em em a, kan khaw nula ṭhenkhat phei chuan min thik nasa thei hle. Khawpui tlangval a ni a, kum 25 lêk mah ni se sawrkar hna a nei tawh a, kha te kha ka ngaihsanna tizual tu a ni. Kei kum 20 ka ni vel chiah thung a, a tel lo chuan hun kha rei ka ti ṭhin. Kan awm dun lahin hun a kal chak leh em em lawi a, eng dang a ni lo, ka hmangaih vang vek a ni. 

Min hmangaih thu a sawi zan te khan ka va'n hlim tak, duat takin min fawp bawk a, ka nunah ani tluk kha chu an awm thei tawh lo a ni. Ka nu nen pawh khan an ingaina hman asin, chuti ang khawp chuan ka chhungteah a tla nâ ve tawh a, tluang takin kan inngaizawng ang a, kan innei mai ang chu tih laiin a nu leh a nu unaute an lo kal a, an fapa tana kei min duh loh thu an sawi mai a nih kha! Ka nu leh pa ngaihdan a ni ta lo va, an tan chuan a zahthlakin a tha nât thlak ve ngawt ang, mahse a tukah Johan-a ngei a rawn lang leh lawi a, min hmangaih thu leh nupuia min neih tur thu a sawi a, min hruai tura lo kal a tum leh thu a sawi bawk. 

Engkim chu ka nu leh pa, ka u leh naute hriatpuina vek a ni a, kan inhmangaihna kha an hrethiam bawk a ni ang ka pate paw'n inruk an phal hial a, chuti ang khawp chuan Johan-a chu an ring tâwk ve a ni. Amaherawhchu Aizawla a chhuk leh hnu chuan a hmel hmuh tur a awm ta reng reng lo mai a, a reh hian a reh tlawk tlawk a, khang hun lai kha chuan mobile phone emaw PCO tak ngial pawh a la awm lo va, ral aṭanga kan inbiak theihna awm chhun chu lehkhathawn kha a ni mai. Lehkhathawn ni se ka dawng tawh ngai bawk si lo, amah ngai reng rengin hun ka hmang a, a hmel hmu lo leh a tel lova awm kha harsa ka ti thlawt a ni.

Tunah pawh hian a la ngai reng, amah ka hmangaihna a la ngai reng a, ka hmangaihna a nghet tulh tulh zawkin ka hria. Thla kan lâk dunna pakhat ka la kawl ṭha ve reng a, amah ka ngaih zual châng apiangin chu thlalak chu ka en ngawt ngawt ṭhin. Thu min tiam tawh avangin ka hmaa a rawn inlan leh ngei ka beisei a, chu ka beiseina chu ka lungngaih châng leh ka beidawn dâwn pawha ka innghahna awm chhun tak meuh a ni a, sawh sawn ka tum lo hle bawk. Ka hmangaih chu ka hmu leh ngei ang tih ka hria, kum tam nghah ngai dawn mah se ka nghak zel mai ang. 

"I u Ringa te chu an lo inti tlan leh tawh a nih hmel, amah hi a dik lo nge a nupui zawk dik lo pawh ka hrethiam tawh lo. An inti tlan ngun viau tawh ná a, an inko haw leh thei mai ang chu maw" tukṭhuan ei laiin ka pa chuan a ti charh charh a, u Ringa nupui u Zolawmi a tlan ngun lutuk chu hneawm lamah a kal tawh zawk. 

"An inhruai haw leh thei awm tho em mai a! Chu bakah u Zolawmi pawh hi a titau hma ve hret chuan ka hria, an fate pawh ngaihtuah ve se, tuarchhel ve deuh se ka ti ṭhin. U Ringa mai ni lo kan chhungkua kan hmingchhe tel zel bawk si a, u Ringa pawh a dik lo a ni ve thei tho bawk" ka tih chuan 

"A lo thleng phei ṭep ang, ka'n lo zawt chiang ang e. Ni 100 inhlawhnaah a inhlawh dawn tak alawm, zilha hauh rual pawh a ni tawh lo asin le" a rawn ti ve leh nghal a, ṭawng tawh lovin chaw chu ka bar a, ka la ei tui em em zui. 

"Û....ka tlai dawn a nia, hmanhmawh teh" in hnuai lam aṭang kan naupang ber Muankimi chuan a rawn ti lang lâng a, dar zat ka en a, a lo tlai tawh hle chu niin, ka duh ai ka ei rei mah mah a ni. 

"Aw...ka kham a ni mai, ka lo chhuk" tih leh thawh ka rual nghal a, chaw ka ei chhung hian dawr min nghah chhawk ṭhin a, zing lamah nen, zan lamah nen, a awm chhun a ni tawh bawk si a, amah lo min chhawktu tur an awm lo tlat a ni. 

In hnuaia ka chhuk dawn lai chuan kawngkapui ah u Ringa a rawn lut chiah a, ka be ta lem lo. Ka pa nen inbe zawk rawh se, sawi tur an ngah ang. Ka thlen thlak rualin Muankimi chuan a School bag a ák zui nghal a, High school a kal ve tawh a, tlai a hlau thei khawp mai. Kum eng emaw zahin kan inthlau a, kan unauah a upa ber dawttu tû leh ka ni a, ka ute pahnih hi mipa ve ve an ni a, kei leh ka naute zawng chu hmeichhia kan ni thung. Kan ṭhahnem ve ang reng a, unau zinga upa lam ka lo ni bawk nen Muankimi nen chuan kan kum a inthlau lo thei lo. Kum 20 bawr vel ka nihin a piang ve chiah kha a nia, inthlau awm tak pawh kan ni.

Chhunah chuan Ngurin min awmpui char char a, pack tur leh pân hnah cheh tur pawh min tih pui nasa hle. Dawr kawtah thawmhnaw a pho hrim hrim bawk a, a ti tlâwm hlawm khawp mai. A ngaite bawkin chhun thingpui in hun velah bike ding thawm kan hria a, Dinpuia a ni tih ka hre nghal. Dawr chhungah a rawn lut a, Nguri chuan a lo fiam bawrh bawrh a, ani paw'n a fiam lêt ve bawk a, thingpui kan in ho a, ka phal lo chung Dinpuia chuan ei tur a lei lui hram nghe nghe. Chawhnu lama class a neih avangin a chho ve leh mai a, Nguri chuan a mizia leh a awm dan a sawi chhunzawm nghal a, ka lo ngaithla liam mai mai thung. 

Tlai dar 3 leh a chanve vel a ni a, Nguri pawh an in lamah a haw tawh a, veng thlang lamah a kal zawk maw le. Zawma kawr a ṭhutir a zu la dawnin ka hria, ka hre chiang chiah tawh lo. Dawr kawta a thawmhaw pho pawh ka kutah a dah tawp a, mi en an awm zauh zauh a, dawr chhung aṭang a man zat chu ka sawi mai ṭhin. A ṭhenin an lei a, a ṭhenin lei lem lovin an en kual vel a, an thing pharh nasa hle. Veng thlang kawngpui lam ka hawi thla chu hmanhmawh taka rawn tlan chho Nguri ka hmu a, thil theihnghilh emaw tih ngei ngei tur a neih ka ring ve tawp.

"U Rp, veng thlangah chhuk nghal ang. U Johan-a ka hmu, amah a ni chiang lutuk, ka phone tlang thei bawk si lo che a, ka rawn tlan chho ringawt a nih hi!" thil dang zawng aiin Johan-a a hmuh thu mawlh chuan ka rilru a luah khat ta a ni. 

"A muangchan chi loh a nia, pi Dari dawrah thil eiin an chawl mêk, an zin a nih ka ring" a rawn tih leh chuan ka che chhuak nghal a, ka theih tawpa chakin ka tlan a, dawr lam pakhat mah ka ngaihtuah tawh lo.

Ka rilruin Johan-a hming ka lam mawlh mawlh a, ka tlan thla pawp pawp a, tluk rêng ka hlau tawh lo bawk. Kawng laka min lo betu te pawh chhang lovin ka tlan pelh hmawk hmawk a, kum 15 chhung zet ka lo nghah fan fan tawh Johan-a hmel chu ka hmu hman lo ang tih mawlh ka hlau a ni. Veng thlang káwn ka thlen thlak rualin pi Dari dawr lam ka pan nghal a, naupang lirte leng leng khalh lai ka su thlu tawp bawk a, mahse ka kai tho ta lo law law. Pi Dari thingpui dawr ka lut chiah chu Johan-a hmel ka zawng nghal ruai a, min hnung chhawn zawnga thil ei mial mial pakhat chuan ka mit a la ta chat mai. 

"Johan!" ka aw chu ka thunun hman lo, a ring bawk a ni ang mi dang pawh an lo hawi ṭhap a, chutah Johan-a nia ka hriat pa hmel ka hmu chiah chu ka hmui ka hup nghal a, ani paw'n min hmu thut chu mak a tih hmel ve hle. 

"Rp!" tiin a ṭhutna aṭang a lo tho ve nghal a, a lamah ka tlan phei vat a, zah pawh dâwn lovin ka kuah thlawp a, ka theih tawpa nghetin ka kuah a, ka lawm lutuk chu ka mittui a dir nghal zawih zawih.

"Ka beiseina chu a takin a thleng dik ta, ka lo nghak char char che asin, engati nge i bo rei em em? Ka ngai lutuk che, ka ngai tak zet che Johan" ka ti mawlh mawlh a, ka aw chhuak reng reng chu a ṭah aw ṭuau a, ka bula vela mite chu ka zah tawh lo hrim hrim.

"Rp!" mak tih hmel deuh hian min en a, a hlim hmel pakhat mah ka hmu lo va, kum tam tak hnuah kan inhmu leh chauh a, engati nge hlim hmel a put ve miah loh? Eng nge a chhan?

"Min lo hrethiam ula" rawn titu lam chu ka hawi thuai a, keimah ang rual vel hmeichhia a ni a, khawpui nula tih hriat takin a no nalh hle a, Johan-a nen chuan min en tawn zak zak bawk. 

"Ka pasal Johan-a nen hian in inhria em ni?" a thu rawn sawi leh chuan a denin min deng dawt a, ka hamhaih lutuk chu ka ṭah reng a chhuak tawh lo va, ka hlim nge hlim lo pawh ka hre tawh lo. 

"U Johan, nupui i nei tawh maw!?" kei ni lovin Nguri zawk chu a rawn ṭawng a, ka bul chiahah a ding a, Johan-a chu ka melh chho ran a, ka thin phu ran dan chu pui tak a ni. 

"Aw nei tawh e, hei hi ka nupui Rebec-i a nih hi, inchibai rawh u" pangngai zeta titu Johan-a chu ka en tlawk tlawk a, a thusawi awmzia chu pakhat mah ka hre lo, thu min tiam vek tawh a ni lo'm ni? A nupui ka nih tur thu leh min hruai tura a lo kal leh dawn thu a sawi vek tawh a, engati nge nupui a neih leh daih si, engmah chu ka hrethiam ta hauh lo mai.

"Johan, nupui i nei tawh tak tak em?" mittui tling pam chuan ka ti a, a nupui tia a sawi zawh chiah Rebec-in min chibai a tumna pawh ka chhang let lo va, ka kut chu ka hum ngawt ngawt ringawt. 

"Ka nei tawh alawm" a ti chiah chu ka tawlh hnung tial tial a, ka keh chhe vek ni maiin ka hria, Ngurin a ánkhum tawn tawn ri te chu fiah lo nûaihin ka hria a, mittui avangin Johan-a hmel pawh ka hmu phe zo ta. 

Ka thinlung chhungril nâ lutuk chu ka âwm ka chum tawp a, ka kawr chu ka ṭham tawn tawn bawk a, ka thaw a chham mai dawnin ka hria. Ka ke pen reng reng chu a nghet lo em em a, tlu mai thei dinhmuna ding reng ang vel ka ni. Ka bul lawka truck rawn tlan te chuan min chil mah se pawi tihna pakhat mah ka nei lo, ka nâ lutuk chu awm dan tur ka thiam lo a ni ber. Vawi leh khatah ka awm sawn dâwrh a, ka duh thua awm sawn ni lovin ka bana tha chak zetin min chelh vang a ni. Min kuai her tu chu tu dang ni lovin Johan-a, ka hmangaih em em, kum 15 chhung zet ka lo nghah tawh, nupui min neihsan tu ngei a ni a, kan inhma chhawn tâkah chuan ka ṭah a chhuak zual sauh. 

"Nguri thusawi zawng zawng kha eng nge a awmzia? Pasal i la nei lo maw!? Min hrilh chiang teh Rp, pasal i la nei miah lo tak tak em ni?" chhang lovin ka ngawi reng a, ka kut a chelhna chu ka nawr sawn a, kal ka tum rualin min kuai her leh nghal. 

"Sawi teh Rp, pasal chu i nei nge nei lo? Ka hriat dan chuan kum 15 liam ta khan Ramthana nen in innei a ni lo'm ni? Engati nge Nguri khan pasal i neih loh thu leh min lo nghah char char thu hlir a sawi si?" a tih leh pawh chuan ka ṭawng chhuak thei lo, rilru nâ zetin ka ṭap feih feih ringawt. 

"Ṭap lovin sawi rawh Rp, i chungah hian eng thil chiah nge thleng? I awm dan hian ka ngaih a tiṭha miah lo a nia, min en teh" ka dar tawn tawnah a rawn chelh a, min en chhuk run bawk a, hmân ang chiah khan a hmel a la ṭha reng a, ka la hmangaih reng a, mahse ani chuan a thutiam bawhchhiain nupui a lo nei daih tawh si. 

"Kan thleng thla tlai lutuk ang e aw Johan, zaninah kalna tur kan neih nghal kha, khawmuan a hun viau lo" kan piah lawk aṭanga rawn titu a nupui lam chu ka hawi phei a, Johan-a kut pawh ka phih thla sawk a, rilru nâ em emin ka tlan haw ta nal nal.

In ka thlen chuan dawrah ni lovin in chung lamah kan tlan chho tlang nghal a, ṭap tawh lo mah ila ka nâ lutuk tak zet. Khumah ka ṭhu ngawi reng a, hun kal tawh zawng zawng chu ka ngaihtuahna ah an lang zut zut a, ka bula Nguri rawn ṭhut te chuan en pawh ka en lo. Ka ṭhu mawl tawp a, ka awm ngaiin ka awm tawp a, ṭawng phei chu ka thei rih lo hulhûal. Nguri chuan min rawn kuah a, mahse ka bulah rei awm lovin pindan aṭang chuan a chhuak leh daih a, ngaihtuahna a va'n tawi duh tehreng em. Che thutin ka khum chu ka keu a, Johan-a nena kan thlalak chu ka en a, ka mittui a dir nghal zawih zawih bawk. 

Zanriah kan ei lai te chuan pangngai thei ang bera lan ka tum a, dawr pawh ka hawng ta lo law law. Rei lo tê hnuah ka pa chuan ka dam lo emaw a ti ta hial a, Muankimi chu damdawi a lei tir thuai a, dam lo ang tak takah min ngai tawp a nih hmel. A pawi lo, min ngai rawh se, ka dam lo chiang a ni. Ka thinlung nâ chuan ka taksa thlengin a tidam lo va, chet zai reng ka rel thei lo. Nguri te pawh an chhûngin an rawn léng phei a, Zawma leh ka pa an inbia a, an fate leh Muankimi an inkawm bawk a, kei chu Ngurin khumah min awm chilh thung. 

A ûpa zawk chu ka ni ngei alawm, mahse tun ṭum zet zawng tleirawl ang maiin ka awm a, ka rilru a nâ ve êm bawk a ni. Nguri chuan ka dam loh chhan a hre chiang ropui mai si a, zawhna pawh min zawt buai duh lo. Lukham bula Johan-a nen kan thlalak hlui tawh zet chu a en a, khawngaih hmel fê hian min en a, ka khawngaih thlak reng a ni. Kum kha leh chen, kum 15 chhung lai kha, Johan-a min hruai hun leh a hmel a rawn inlan leh hun nghakin hun ka hmang ral a, a hmel ka hmu leh chiah kha chu lawmna hlirin min luah khat a, mahse ka lawmna te chu a keh chhe hneh chiang hle.

A tuk thleng chuan dawrah ka awm ta lo va, Muankimi te'n school an chawl hlauh a, dawr erawh kan hawng tho. Ka pa chuan min awmpui deuh chawt a, zan lam aiin a ngaih a ṭha lo zualin ka hria. Kei lah ka mu kawm ngût ringawt bawk si a, engmah pawh ka ti peih lo. Ka mu tawp a, chhun thil ei hunah tak ngial pawh ka tho chhuak lo va, taksa nâ aiin rilru nâ chu a nghawng a nâ fê zawk, nâ tak a ni. Tlai lamah erawh intipaukhauh luiin ka tho chhuak ve ta hram a, ka pa ei rawng bawl tum chu ka phal loh vang a ni pakhat. Min bia a, ka chhang lêm chuang lo va, hmangaihna avangin thawk leh khatah ka danglam thut a ni ber. 

Chumi nî aṭang chuan Rpi; amah dawrtu leh a inlêngte be siam siam ṭhintu kha ka ni thei tawh lo. Nitin zantinin ka mipa hmangaih em emin nupui min neihsanna chuan min tinâ a, engtik lai paw'n min vit ni berin ka hria. Mi ṭhenkhat kâ aṭang ka pa leh ka unaute paw'n ka danglam tâk em em chhan chu an hre ta, u Ringa thlengin an thinrim hlawm hle a, ka pa phei chu thinrim tak a ni. Muankimi erawh engtin vak mah a awm lo, Johan-a nen kan inngaihzawn lai khan a piang vel chauh a, ani tan chuan Johan-a nena kan inzawmna hriat ngaihna a awm lo. Ka chhungte chuan min tihhlima keimah hmasa zawk kha min nih tir leh an tum tih ka hria, a beih pawh an bei nasa, mahse kei chu ka hlim tak tak thei tawh lo. Ka pa chuan 

"A pawi lo, ka awm alawm, kei chuan ka hmangih reng ang che. Pasal i nei duh lo a nih paw'n ka bulah i awm tlat ang a, Johan-a ang lo takin ka thih hmâ zawng ka hmangaih reng dawn che a ni" tiin min hnêm hial a, chu thu a sawi zan chuan ka ṭap vak nghe nghe. 

A rilru a nâ ve tih ka hria, nâ àwm reng pawh a ni. Johan-a thutiam zawng zawng a hria a, nupuia min ruk a tum dan thlengin ka pa a ràwn zawk kha a ni a, mahse chung zawng zawng chu tunah chuan awmze nei lo mai a ni ta. Ka nu pawh kha la dam se chu a rilru a nâ ve tho ang ka ring, a mi ngainat em em Johan-an min phatsan chu a ni si a, nun thlakhlelhna reng ka nei tawh lo. Thih châkna pawh ka nei chuang lo va, ka awm âwmin ka awm tawp a ni ber. Dawr ka nghah paw'n an duh ka pe tawp a, hawihhawm taka biak ka thei tawh ngâng lo a ni. Dinpuia chênin, chuti teh thuta ka inthlak danglam ta chu mak a ti tih pawh ka hria, min zawt ngai chuang lo va, hmangaihna chu a huatin ka haw ngawih ngawih bawk. 

Thla a ral a, Johan-a hmel reng hmuh tur a awm lo leh ta vang vang a, hmuh ka duh tawh lo hrim hrim. Ka hmu leh a nih chuan ka nâ mai mai dawn tih ka hria, ka chiang lutuk. Pi Dari te dawra ka awm dan chuan khaw chhung a luah khat hneh hle a, thla khat a liam tawh chung paw'n mi sawi ka la hlawh em em a, min khawngaih an awm rualin zak lo min ti tâwk an awm bawk a, an duh dûhin min sawi mah se pawi tihna pakhat mah ka nei lo thung. Engtikah mah pasal ka nei thei ngai dawn lo tih ka chiang tawh a, ka pa bula awm kumkhua turin rilru ka siam fel ta. Johan-a ka hmangaihna erawh chhe tê paw'n a kiam eih lo va, a kiam thei tawh ngai lo bawk ang.

Nî leh thla te chuan ka nâtna chu liam pui thei se ka ti ṭhin, nât loh a theih bawk si loh, hlim taka nun a va'n harsa tak êm. A hma ai zawngin Dinpuia chu a ngampa deuh sawt a, min ngainat thu leh min duh em em thu chu a sawi ta ngei a, mahse chhanna pakhat mah ka pe lo thung. Pi Dari dawra ka awm dan zawng zawng a hre ve vek a, ka hmangaih ka chân ta chu remchangah a la pawh a ni mahna, mahse kei chuan ka nunah hmangaih pakhat chiah ka nei a, mipa dang tan ka thinlungah hmun a awm tawh lo a ni. Johan-a chu ka la hmangaih teh meuh mai, ka la hmangaih lutuk, mahse ani nen chuan a rem ve tawh lo a ni. 

(End of Part I)